Ekoprint nedir?
Ekoprint, diğer adıyla bitkisel temas baskısı, gerçek yaprakların biçimini ve rengini doğrudan kumaşa ya da kâğıda aktarır. Yapraklar life sıkıca bastırılır; nem, zaman, metal tuzları ve çoğu zaman ısı, yaprağın pigmentlerini ve tanenlerini açığa çıkarıp sabitler. Sonuç, yaprağın resmi değil, yaprağın kendisinin yaptığı bir baskıdır.
Güncellendi: 2 Kasım 2026

Ekoprint nasıl yapılır
Her üreticinin kendi yöntemi vardır, ama çoğu aynı beş adımı izler.
- Kumaşı hazırlama. Kumaş, lifleri kapatan hiçbir şey kalmayacak şekilde iyice yıkanır. Birçok üretici ayrıca rengin life tutunmasına yardım eden bir mordanla işlem yapar. Metal tuzları yaygın mordanlardır.
- Yaprakları yerleştirme. Taze ya da yeniden nemlendirilmiş yapraklar, bazen bir çözeltiye batırıldıktan sonra, kumaşa elle dizilir.
- Sarma ve bağlama. Kumaş ve yapraklar sıkıca sarılır ya da katlanıp bağlanır. Keskin baskıyı veren şey bu yakın temastır.
- Baskıyı sabitleme. Birçok üretici ruloyu buharlar ya da kaynatır. Kimileri çözeltide bekletir ya da ikisini birleştirir.
- Açma ve dinlendirme. Rulo açılır, yapraklar kaldırılır ve kumaş durulanmadan önce dinlendirilir.
LeafSilk’te nasıl yapılıyor
LeafSilk’te farklı ağaçların yaprakları, çoğunlukla ipek ya da ipek karışımı olan kumaşın üzerine konur. Ardından kumaş ve yapraklar birlikte sıkı bir rulo yapılıp bağlanır ve rulo metal tuzları içeren bir çözeltide bekletilir. Bazen ısı da kullanılır.
Yaprakları ya da çözeltiyi değiştirmek sonucu değiştirir, bu yüzden her parça başlı başına bir denemedir. İşlerimizdeki renklerin açık aşı boyasından mercan kırmızısına, arduvaz mavisine uzanması ve iki parçanın asla birbirine benzememesi bundandır.

Her baskı neden farklıdır
- Ağaç. Ceviz gibi taneni bol yapraklar güçlü basar, bazıları ise yardım olmadan kumaşta neredeyse iz bırakmaz.
- Mevsim. Aynı ağaç ilkbaharla sonbahar arasında farklı basabilir.
- Metal tuzları. Demir genellikle baskıyı kahveye, griye ya da siyaha doğru koyulaştırır. Diğer tuzlar rengi başka yönlere kaydırır.
- Kumaş. İpek ve yün protein lifleridir ve bitkisel rengi kolayca alır. Pamuk ve keten selüloz lifleridir ve genellikle daha fazla hazırlık ister.
- Temas. Sıkı bir rulo keskin damarlar ve kenarlar verir. Küçük bir boşluk yumuşak bir hayalet iz bırakır.
İpeğin bir avantajı daha var: ince ve pürüzsüz yüzeyi, yaprağın damarları ya da kenarındaki dişler gibi çok küçük ayrıntıları kaydedebilir.

Ekoprint nereden geliyor
Ekoprintin geliştirilmesi yaygın olarak Avustralyalı tekstil sanatçısı India Flint’e atfedilir. Australian National Herbarium’a göre tekniği, University of South Australia’daki yüksek lisans araştırması sırasında geliştirmiştir. Kendi anlatımına göre ilk kez 1999’da St. Petersburg’daki bir sempozyumda yayımlamış, Eco Colour adlı kitabı (Murdoch Books, 2008) da yöntemin dünyaya yayılmasına yardım etmiştir.
Ekoprint ve diğer yöntemler
| Yöntem | Görüntüyü oluşturan | Tekrarlanabilir mi? |
|---|---|---|
| Ekoprint | Kumaşa bastırılan gerçek bir yaprak | Hayır, her baskı eşsizdir |
| Dijital “botanik” baskı | Bir görsel dosyasından mürekkep | Evet, istendiği kadar |
| Serigrafi ya da blok baskı | Elekten ya da bloktan mürekkep veya boya | Evet, desen tekrarlanır |
| Hapa zome | Kumaşa çekiçle vurulan yaprak ya da çiçekler | Hayır, ama izler genellikle daha yumuşaktır |
| Siyanotip | Işığa duyarlı kaplamadaki bitki gölgesi | Yakın; görüntü her zaman mavidir |
Baktığınız şeyden emin değil misiniz? İşte gerçek ekoprinti dijital baskıdan ayırt etmenin yolu.
Ekoprint çevre dostu mu?
Ekoprint’teki “eko”, bir tekniğin adıdır; çevresel bir iddia ya da sertifika değildir. Baskının rengi baskı mürekkebinden değil bitkilerden gelir, ama süreçte yine su, metal tuzları ve bazen ısı kullanılır; bu çözeltilerin de dikkatle kullanılması gerekir. Bu yüzden parçalarımızı “çevre dostu” diye tanımlamıyoruz. Nasıl yapıldıklarını anlatıyor, kararı size bırakıyoruz.
Kaynaklar
- Eco-print, Opening Artists' Books, University of Utah Libraries
- Biography of India Flint, Australian National Herbarium
- Eucalyptographia, India Flint's School of Nomad Arts
- Eco Colour by India Flint, Murdoch Books, 2008
- The Art of Eco-Printing, Alchemist Pro / Fibre2Fashion
- How to make eco printed fabric, FiberArtsy
- Botanical contact printing, Lotta Helleberg